Dołącz do czytelników
Brak wyników

Porady

28 kwietnia 2019

NR 28 (Marzec 2019)

Zadbaj o tarczycę zanim zrobi to lekarz

231

Temat tarczycy pojawia się dopiero, gdy wyniki badań zakwalifikują nas do leczenia farmakologicznego. Paradoksalnie to problem nie tylko kobiet. Wysiłek wytrzymałościowy powoduje, że także mężczyźni są w grupie potencjalnych zagrożonych. A lepiej przecież zapobiegać, niż leczyć…

Tarczyca to gruczoł dokrewny umiejscowiony w przedniej części krtani. Odpowiedzialny jest za produkcje trzech hormonów: trijodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) i kalcytoniny. Pierwsze dwa zwiększają podstawową przemianę materii oraz stężenie glukozy we krwi, wpływają na podwyższenie zużycia tlenu, stymulują syntezę białek oraz przyczyniają się do rozpadu tłuszczów. Idealnie wpisują się więc w potrzeby sportowców wytrzymałościowych, zapewniając lepsze dotlenienie, szybką dostawę energii, rozbudowę masy mięśniowej i podkręcają spalanie. Trijodotyronina stanowi również swoisty wzmacniacz dla clenbuterolu – środka dopingującego, który powoduje spadek beztłuszczowej masy ciała bez straty wytrzymałości, mocy i siły. Za taką właśnie mieszankę w 2012 roku został skazany na dwa lata dyskwalifikacji kolarz Alberto Contador. Na nic nie zdały się tłumaczenia, że substancje znalazły się w ciele sportowca przypadkowo, po spożytym wcześniej steku. Hormony tarczycy wpływają dodatkowo na prawidłową pracę układu nerwowego, w tym dobre samopoczucie i koncentrację. Kalcytonina, wytwarzana przez zlokalizowane w tarczycy komórki C, bierze udział w regulowaniu poziomu wapnia w organizmie, wpływając na gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Najbardziej rozpoznawalny hormon związany z tarczycą to TSH (tyreotropina), z tym że wytwarzana jest zupełnie gdzie indziej, bo w przednim płacie przysadki. Zwiększenie jej stężenia wpływa bezpośrednio na wzrost w wydzielaniu T3 i T4. Dlatego ocena zmian w tym hormonie jest kluczowa i najczęściej praktykowana w monitorowaniu zaburzeń pracy tarczycy.

Zaburzenia w pracy tarczycy

Niemal każde wahania w pracy tarczycy będą wpływać negatywnie na nasz organizm. Dzieje się tak, ponieważ receptory dla jej hormonów znajdują się na jądrach komórkowych, które odpowiedzialne są za przepisanie informacji z DNA na białko. Można więc je spotkać w całym organizmie. Stąd też objawy chorobowe są tak szerokie i mogą zmieniać się w zupełnie innym kierunku w przypadku nadczynności lub niedoczynności.

Wśród czynników wpływających na zaburzenia w pracy tarczycy wymienia się: stres (zarówno wysiłkowy, jak i ten z życia codziennego), zaburzenia snu i odżywiania (przejadanie się i głodzenie), odwodnienie (obniżenie TSH), niską i wysoką temperaturę otoczenia, używanie leków (m.in. sterydów, leków przeciwbólowych), zakażenia pasożytnicze, wirusowe czy bakteryjne. W przypadku niedoczynności tarczycy (hipotyreozy) notuje się na ogół: niekontrolowany wzrost masy ciała i cholesterolu całkowitego, szczególnie frakcji LDL (przyrost uwarunkowany jest spadkiem przemiany materii i zużycia tlenu, a także gromadzeniem tkanki tłuszczowej), mniejszą tolerancję zimna, zmęczenie, apatię, obniżenie możliwości wysiłkowych czy zatrzymywanie wody w organizmie. Stan taki może pojawić się, kiedy TSH wzrasta ponad zakresy referencyjne (0,3–3,0 mU/l według American College of Clinical Endocrinologist), ale często objawy uwidaczniają się już przy poziomie 2 mU/l. W przypadku nadczynności (hipertyreozy) osoby skarżą się na spadek masy ciała (wbrew pozorom istnieją takie osoby), drżenie rąk, nadmierną pobudliwość i ruchliwość. Jeżeli do tych ostatnich wymienionych dodamy jeszcze kołatanie serca, bezsenność, skłonność do biegunek i potliwość to nasuwać się może spostrzeżenie podobnych objawów jak przy spożyciu nadmiernej ilości kawy. W tym przypadku objawy utrzymują się przez dłuższy czas, a dla kolarzy wiążą się również z mniejszym wchłanianiem węglowodanów w jelitach i możliwością wystąpienia hipoglikemii (wbrew pozorom u osób regularnie wykonujących wysiłek fizyczny rzadko się ją spotyka).

Normy i badania

Ocena tarczycy zawsze pozostaje w kwestii endokrynologa. Ustalone normy wskazywać będą na zaburzenia, ale włączenie leczenia farmakologicznego zależne jest jeszcze od występujących objawów, ich nasilenia oraz możliwości wprowadzenia zmian...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy