Dołącz do czytelników
Brak wyników

Porady

28 kwietnia 2019

NR 28 (Marzec 2019)

Zadbaj o tarczycę zanim zrobi to lekarz

0 185

Temat tarczycy pojawia się dopiero, gdy wyniki badań zakwalifikują nas do leczenia farmakologicznego. Paradoksalnie to problem nie tylko kobiet. Wysiłek wytrzymałościowy powoduje, że także mężczyźni są w grupie potencjalnych zagrożonych. A lepiej przecież zapobiegać, niż leczyć…

Tarczyca to gruczoł dokrewny umiejscowiony w przedniej części krtani. Odpowiedzialny jest za produkcje trzech hormonów: trijodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) i kalcytoniny. Pierwsze dwa zwiększają podstawową przemianę materii oraz stężenie glukozy we krwi, wpływają na podwyższenie zużycia tlenu, stymulują syntezę białek oraz przyczyniają się do rozpadu tłuszczów. Idealnie wpisują się więc w potrzeby sportowców wytrzymałościowych, zapewniając lepsze dotlenienie, szybką dostawę energii, rozbudowę masy mięśniowej i podkręcają spalanie. Trijodotyronina stanowi również swoisty wzmacniacz dla clenbuterolu – środka dopingującego, który powoduje spadek beztłuszczowej masy ciała bez straty wytrzymałości, mocy i siły. Za taką właśnie mieszankę w 2012 roku został skazany na dwa lata dyskwalifikacji kolarz Alberto Contador. Na nic nie zdały się tłumaczenia, że substancje znalazły się w ciele sportowca przypadkowo, po spożytym wcześniej steku. Hormony tarczycy wpływają dodatkowo na prawidłową pracę układu nerwowego, w tym dobre samopoczucie i koncentrację. Kalcytonina, wytwarzana przez zlokalizowane w tarczycy komórki C, bierze udział w regulowaniu poziomu wapnia w organizmie, wpływając na gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Najbardziej rozpoznawalny hormon związany z tarczycą to TSH (tyreotropina), z tym że wytwarzana jest zupełnie gdzie indziej, bo w przednim płacie przysadki. Zwiększenie jej stężenia wpływa bezpośrednio na wzrost w wydzielaniu T3 i T4. Dlatego ocena zmian w tym hormonie jest kluczowa i najczęściej praktykowana w monitorowaniu zaburzeń pracy tarczycy.

Zaburzenia w pracy tarczycy

Niemal każde wahania w pracy tarczycy będą wpływać negatywnie na nasz organizm. Dzieje się tak, ponieważ receptory dla jej hormonów znajdują się na jądrach komórkowych, które odpowiedzialne są za przepisanie informacji z DNA na białko. Można więc je spotkać w całym organizmie. Stąd też objawy chorobowe są tak szerokie i mogą zmieniać się w zupełnie innym kierunku w przypadku nadczynności lub niedoczynności.

Wśród czynników wpływających na zaburzenia w pracy tarczycy wymienia się: stres (zarówno wysiłkowy, jak i ten z życia codziennego), zaburzenia snu i odżywiania (przejadanie się i głodzenie), odwodnienie (obniżenie TSH), niską i wysoką temperaturę otoczenia, używanie leków (m.in. sterydów, leków przeciwbólowych), zakażenia pasożytnicze, wirusowe czy bakteryjne. W przypadku niedoczynności tarczycy (hipotyreozy) notuje się na ogół: niekontrolowany wzrost masy ciała i cholesterolu całkowitego, szczególnie frakcji LDL (przyrost uwarunkowany jest spadkiem przemiany materii i zużycia tlenu, a także gromadzeniem tkanki tłuszczowej), mniejszą tolerancję zimna, zmęczenie, apatię, obniżenie możliwości wysiłkowych czy zatrzymywanie wody w organizmie. Stan taki może pojawić się, kiedy TSH wzrasta ponad zakresy referencyjne (0,3–3,0 mU/l według American College of Clinical Endocrinologist), ale często objawy uwidaczniają się już przy poziomie 2 mU/l. W przypadku nadczynności (hipertyreozy) osoby skarżą się na spadek masy ciała (wbrew pozorom istnieją takie osoby), drżenie rąk, nadmierną pobudliwość i ruchliwość. Jeżeli do tych ostatnich wymienionych dodamy jeszcze kołatanie serca, bezsenność, skłonność do biegunek i potliwość to nasuwać się może spostrzeżenie podobnych objawów jak przy spożyciu nadmiernej ilości kawy. W tym przypadku objawy utrzymują się przez dłuższy czas, a dla kolarzy wiążą się również z mniejszym wchłanianiem węglowodanów w jelitach i możliwością wystąpienia hipoglikemii (wbrew pozorom u osób regularnie wykonujących wysiłek fizyczny rzadko się ją spotyka).

Normy i badania

Ocena tarczycy zawsze pozostaje w kwestii endokrynologa. Ustalone normy wskazywać będą na zaburzenia, ale włączenie leczenia farmakologicznego zależne jest jeszcze od występujących objawów, ich nasilenia oraz możliwości wprowadzenia zmian...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy