Dołącz do czytelników
Brak wyników

Porady

16 lipca 2019

NR 32 (Lipiec 2019)

Fizjoterapia przeciążeń obręczy barkowej i kończyn górnych u rowerzystów

0 62

Należy przyznać, że najlepszym sposobem eliminacji przeciążeń sportowych jest profilaktyka, jednak wciąż poradnictwo zaburzeń związanych z uprawianiem sportu opiera się nie na niej, ale na terapii.

Nietrudno się domyślić, że długotrwała jazda na rowerze, podobnie jak uprawianie innych sportów, również powoduje przeciążenia. Przebywanie w pozycji zgięcia i podporu na kierownicy powoduje m.in. przeciążenie kręgosłupa i kończyn górnych. Najbardziej obciążająca nadgarstki i barki jest jazda w terenie, szczególnie górskim, oraz towarzyszący temu wibrujący nacisk na dłonie. Podczas jazdy rowerzysta zmienia biegi, kontroluje kierunek jazdy, co wymusza napięcie mięśni i przenosi kierunek obciążenia. Bóle okolicy szyi i ramion występują częściej u kolarzy, którzy długotrwale jeżdżą w pochylonej do przodu pozycji [1]. Do najczęściej występujących u rowerzystów przeciążeń obręczy barkowej i kończyn górnych zaliczamy bóle szyi i ramion wywołane „zadzieraniem” głowy, zespół kanału Guyona (ucisk nerwu łokciowego), zespół kanału nadgarstka (ucisk pasma łącznotkankowego na ścięgna zginaczy ręki i nerwy – głównie promieniowy i pośrodkowy) oraz choroba de Quervaina (zapalenie pochewki ścięgnistej mięśnia prostownika kciuka krótkiego i odwodziciela długiego kciuka) [2].

Leczenie przeciążeń związanych z jazdą na rowerze zależy od stopnia przeciążenia, przyczyny i miejsca bólu. W niektórych wypadkach wskazane jest leczenie operacyjne, jednak w większości przeciążeń skuteczne jest leczenie zachowawcze. Leczenie farmakologiczne polega na przyjmowaniu przez pacjenta środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i miorelaksacyjnych [3].
 
Należy skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą, jeśli:

  • ból utrzymuje się przez kilka dni lub się nasila;
  • występują zaburzenia czucia, np. drętwienie, pieczenie, lub dochodzi do osłabienia ręki;
  • wystąpią inne objawy mogące świadczyć o stanie zapalnym: zaczerwienienie i obrzęk stawów, dokuczliwa sztywność stawów po obudzeniu się, stan podgorączkowy, zwiększone ucieplenie przeciążonej okolicy.

Rehabilitacja ma kluczowe znaczenie w przywracaniu do całkowitej sprawności przeciążonych partii ciała. Fizjoterapeuta dysponuje wieloma skutecznymi metodami przyspieszającymi regenerację i gojenie. W leczeniu przeciążeń stosuje się metody i techniki obniżające napięcie mięśniowe, działające przeciwzapalnie i przeciwbólowo oraz poprawiające warunki dla krążenia limfy i krwi [2, 3, 4].

Leczenie przeciążeń mięśni – w zależności od czasu, jaki upłynął od przeciążenia oraz stopnia nasilenia zmian – prowadzi się etapami. Terapia powinna być dostosowana do fazy gojenia i ma wspomagać naturalne procesy naprawy tkanek. 
Bezpośrednio po silnym przeciążeniu lub urazie należy powstępować zgodnie z zasadą PRICE:
P – ochrona: unieruchomienie i odciążenie przez środki: takie jak szyna, orteza, taping (zapobiega włóknieniu tkanek, wzmacnia regenerującą się tkankę).
R – odpoczynek: powstrzymanie się od obciążania przeciążonego stawu, ograniczenie ruchomości, zabezpieczenie przed ponownym przeciążeniem.
I – chłodzenie dostępnymi metodami, np. termo żel, spray chłodzący, kostka lodu.
 

1a. Terapia punktów spustowych zginaczy promieniowych nadgarstka techniką kompresji

 

1b. Terapia punktów spustowych mięśni czworobocznych grzbietu techniką kompresji


C – ucisk: zapobiega obrzękowi i przekrwieniu (najczęściej stosuje się bandaż elastyczny lub opaskę uciskową, kierunek bandażowania przebiega od części dystalnych do proksymalnych, aby nie blokować odpływu krwi i limfy).
E – uniesienie: usprawnia odpływ płynów ustrojowych, zapobiega powstaniu obrzęku oraz stanu zapalnego.

Postępowanie ze schematem PRICE zaleca się do mniej więcej pięciu dni od powstania przeciążenia, urazu.

Fizjoterapia sportowa opiera się na stosowaniu metod terapii manualnej, fizykoterapii i kinezyterapii.

Terapia manualna polega na ściśle ukierunkowanym oddziaływaniu na określone segmenty narządu ruchu poddawane dużym obciążeniom podczas uprawiania sportu. Metody terapii manualnej są szczególnie przydatne, ponieważ w większości wypadków za przeciążenia sportowe odpowiadają nawarstwiające się mikrourazy związane z dużymi obciążeniami narządu ruchu.

Fizykoterapia jest działem fizjoterapii, w którym w terapii stosuje się występujące w przyrodzie czynniki fizyczne, np. oddziaływanie zimna, ciepła, promieniowanie słoneczne, a także czynniki fizyczne wytworzone przez urządzenia, np. prąd niskiej lub wysokiej częstotliwości, promieniowanie świetlne, podczerwone, nadfioletowe, ultradźwięki [5].

W dalszej części artykułu opisano metody i techniki fizjoterapii stosowane w leczeniu przeciążeń.

MASAŻ LECZNICZY

Zależnie od obszaru przeciążenia i zasięgu dolegliwości masaż obejmuje mięśnie grzbietu, okolicę obręczy barkowej, całą kończynę górną lub jej część. Podczas masażu istotna jest kolejność masowania poszczególnych części ciała – masowanie całej kończyny górnej przebiega etapami: od palców w stronę łokcia aż do barku. Podczas masażu przeciążeń stosuje się techniki typowo rozluźniające (głaskanie, lekkie ugniatanie podłużne, lekki ucisk i delikatną wibrację poprzeczną). W miarę zmniejszania się dolegliwości techniki uzupełnia się rozcieraniem, a w dalszym leczeniu stosuje się techniki pobudzające – intensywne rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie i wibrację podłużną. Techniki pobudzające stosuje się w celu zapobiegania przykurczom i zanikom mięśni [6].

TERAPIA PUNKTÓW SPUSTOWYCH

Punkt spustowy jest najwrażliwszym punktem mięśnia, powiązanym z nadwrażliwym namacalnym guzkiem w napiętym paśmie mięśniowym. Przy ucisku punktu spustowego wzbudza się promieniujący lub rzutowany ból [7]. 

Podczas leczenia punktów spustowych terapeuta odnajduje punkty i stosuje kilka metod dezaktywujących dany punkt (m.in. kompresja, rozciąganie mięśni, rozluźnienie mięśniowo-powięziowe, rozluźnianie pozycyjne, masaż) (zdj. 1a i 1b). Jeśli w danej okolicy istnieje wiele punktów spustowych, leczeniu poddaje się te najbardziej bolesne, położone najbliżej centralnej linii ciała i najbardziej proksymalnie [7]. Podczas leczenia punktów następuje podwyższenie progu pobudliwości receptorów bólowych, poprawia się lokalne krążenie i zaopatrzenie tkanek w tlen. Ma to kluczowe znaczenie w leczeniu przeciążeń, ponieważ w obrębie przeciążonych tkanek miękkich często pojawiają się rejony miejscowej ischemii o ograniczonym dopływie tlenu. Nadwrażliwe punkty zmniejszają swoją aktywność, ulegają wyciszeniu, a dolegliwości bólowe maleją lub ustępują [8]. 

Stosowana w terapii punktów spustowych metoda chłodzenia i rozciągania mięśnia zawierającego punkt spustowy skutecznie dezaktywuje bolesny punkt i jest jedną ze skuteczniejszych metod nieinwazyjnego leczenia w stanie ostrym. Chłodzenie tkanek stanowi dodatkowo „oszukanie” układu nerwowego przewodzącego ból [8].

GŁĘBOKI MASAŻ POPRZECZNY    

Masaż tkanek głębokich (MTG) jest formą manualnej pracy z ciałem. Podczas masażu terapeuta „pracuje na tkance łącznej” poprzecznie do fizjologicznego przebiegu mięśni, ścięgien czy więzadeł. W MTG zawarte są elementy rozluźniania mięśniowo-powięziowego oraz terapii punktów spustowych. Zabieg wykonywany jest wolno i precyzyjnie, dłonie terapeuty ułożone są pod takim kątem, aby miał on jak największy wpływ na rozciąganie masowanych struktur. Efektem MTG jest poprawa ruchomości, gibkości i przesuwalnoś...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań czasopisma "bikeBoard"
  • Dodatkowe artykuły niepublikowane w formie papierowej
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych wydań magazynu oraz dodatków specjalnych...
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy